Kronik Böbrek Yetmezliğinde Arteriyo-venöz Fistülün (Yaşam Yolu) Önemi

Kronik Böbrek Yetmezliği (KBY) ülkemizde 390/1,000,000 kişiyi etkilemektedir. Hastalık hem sosyal, hem de özellikle kardiyovasküler hastalık gelişimini hızlandırması bakımından oldukça kısıtlanmaktadır. Hastalarda ölüm % 45 olasılıkla kardiyovasküler kökenlidir. Bu hastalarda yaşam kalitesinin arttırılması ve diğer hastalıklarının gelişiminin önlenmesi ya da geciktirilmesi için en etkin yöntem etkin bir hemodiyaliz programı ya da seçilmiş olgularda organ naklidir. Hemodiyaliz ise arteriyo-venöz fistül (AVF) ile, yani hastanın kendi toplardamarı ya da sentetik damarının, hastanın kendi atar damarına cerrahi olarak bağlanması sonrası yapılabilmektedir. Kateter ile hemodiyaliz uygulaması sadece AVF olmadığında geçici olarak ya da acil durumlarda tercih edilmektedir. Bütün dünyada kalıcı yol olarak kullanımından kaçınılması kuvvetle önerilmektedir.

Tıbbi olarak AVF hastanın kendi damarı ya da sentetik damarlar ile açılabilmektedir. Dünya standartlarını belirleyen “United States-Kidney Dialysis Quality Initiative (US-KDQI)” tarafından hastanın kendi damarının kullanılması kuvvetle önerilmektedir ve bilimsel çevrelerde bu altın kural kabul edilmiştir. Öncelikle hastanın kullanmadığı (ör: sağlak hastada sol kol) ele daha yakın atardamar ile bu atardamara yakın toplardamar tercihi yapılarak AVF açılmalıdır. Sentetik damar kullanımında uzun vadede enfeksiyon riski artmaktadır. Yine AVF ömrü sentetik damar kullanımında daha düşüktür.

Arteriyo-venöz fistül KBY hastaları için yaşam yolu olarak nitelendirilmektedir. Uygun ve düzgün hemodiyaliz uygun ve düzgün AVF ile sağlanmakta, AVF başarısı doğrudan hastanın hayat kalitesi ve yaşam süresini etkilemektedir. Yine US-KDQI tarafından AVF için 30-20-10 kuralı belirlenmiştir. Hastanın sorumlu nefroloji hekimi hastanın böbrek kan akım oranı 30 ml/dakika olduğunda hastaya hemodiyaliz ihtiyacının yaklaştığı hakkında ayrıntılı bilgi verir. 20 ml/dakikada AVF açılmalı ve 10 ml/dakikada hemodiyalize başlanmalıdır. Kabaca hemodiyaliz başlanmadan 4 ay ve öncesinde AVF açılması hasta konforu açısından çok önemlidir.

Her AVF’nin bir ömrü vardır. Hastanın kendi toplardamarı kullanılarak açılan fistüllerde 5 yıllık % 50’lerde, 6 yıllık % 40’larda açık kalma oranları varken, sentetik damar greftlerinde artmış ani tıkanma, artmış enfeksiyon ve yara yeri komplikasyonları yanında bu oranların neredeyse yarısı kadar düşük açık kalma oranları mevcuttur. Hastanın AVF’si çalışmadığında aynı kurallara tabi olarak yeni AVF açılır. Önerilen hastanın kendi toplardamarının uygun olmadığı zaman sentetik damar grefti kullanımıdır.

Özetle KBY hastalarında hastanın kendi toplardamarının kullanıldığı AVF’ler hastanın hayat kalitesi ve yaşam süresine ciddi katkıda bulunmaktadır.

#Arteriyovenözfistül #yaşamyolu #diyaliz #böbrekyetmezliği